Ana Hatlarıyla Özel Sigorta Hukuku

Ana Hatlarıyla Özel Sigorta Hukuku

Faaliyet ve Sözleşme Hukuku Esasları

₺ 45 ₺ 34

Yazar: Ahmet Karayazgan
Çevirmen:
ISBN: 9786058357013
Sayfa Sayısı: 528
Dili: Türkçe
Yayınevi: Tara Kitap

 

Bu kitabın; sektördeki kurumların kuruluş ve faaliyetlerinden, sigorta sözleşmesinin süreçlerine ve bir ihtilaf halinde hangi yargı yollarına başvurulacağının cevabını veren bir kaynak olması amaçlanmıştır.

Ana hatlarıyla sigorta faaliyet ve sözleşme hukuku esaslarını ortaya koyan bu kaynak; eğitim, danışmanlık ve dava süreçlerinde hazırlanmış olan sunum, inceleme, ders notları, dilekçe görüş ve çalışmalarını son mevzuat gelişmelerini de içerecek şekilde bir sistem dâhilinde bir araya getirmiştir.

Sigortacılık sektöründe hizmet verenlere, uygulamacılara ve sigortacılık ile ilgilenen hukukçulara yönelik hazırlanan bu kılavuz kitap, hızlı mevzuat değişiklikleri ve sektörün gelişmeleri karşısında bir son olmayıp, bir yolculuğun ana durağı olarak görülmelidir.
(Tanıtım Bülteninden)

I. Sigorta ve Reasürans Hukukunun Kaynakları

GENEL OLARAK

Sigorta Hukuku Tanımı Sigortacılıkla ilgili kurum ve kuruluşların çalışma usûl ve esasları ile sigorta ilişkisini düzenleyen hukuk kurallarının tamamından oluşan hukuk dalıdır. Bu anlamda, mevzuatın faaliyet ve sözleşmeyi düzenleyen iki ana başlıktan oluştuğu söylenebilir. Bu iki başlık, bir arada ele alınmadıkça sigorta ilişkisinin hukuken tam olarak değerlendirilebilmesi mümkün değildir. Sigorta hukuku, iki ana grup mevzuat başlığı altında toplanabilir: • Sigortacılık Faaliyetine Dair Mevzuat · Kanunlar-5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu ve diğer ilgili kanunlar · Bakanlar Kurulu Kararları · Yönetmelik · Tebliğler · Genelge · Sektör Duyuruları · Tarife ve Talimatlar • Sigorta Sözleşmesine Dair Mevzuat · Kanunlar · 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu · 6584 Sayılı Sigortacılık Kanunu 11. ve 32. Maddeler · Diğer ilgili kanunlar (TKHK, Bireysel Emeklilik, bu gibi) · Mahkeme İçtihatları · Doktrin · Ticari Örf ve Adetler SİGORTACILIK FAALİYETİNE DAİR MEVZUAT SİGORTA SÖZLEŞMESİNE DAİR MEVZUAT 22 1. SIGORTA SÖZLEŞMESINE DAIR

1. SIGORTA SÖZLEŞMESINE DAIR MEVZUAT

Sigorta Sözleşmesine Dair Kanunlar • TTK-Sigorta Hukuku-6. Kitap • SK Md. 11 ve 32 • BK • TKHK • 4632 No.’lu Bireysel Emeklilik Tasarruf Sistemi ve Yatırım Sistemi Kanunu ve İlgili Mevzuat TTK (Yürürlük Tarihi: 01.07.2012) TTTK değişikliği ile, önceki kanuna göre dikkat çekici gelişmeler genel olarak şu şekilde özetlenebilir: • Tüm sigorta türlerine uygulanabilecek genel hükümlerdeki maddelerin sayısı artırılmıştır. 

TİCARİ ÖRF VE ADETLER DOKTRİN MAHKEME İÇTİHATLARI KANUN SÖZLEŞME İLE İLGİLİ MEVZUAT 

Güncel mevzuat için http://www.tsb.org.tr adresine bakılmalıdır. 23 • Yeni bir hüküm gruplandırılmasına gidilmiştir. Bu kapsamda, zarar sigortaları mal ve sorumluluk sigortaları olarak iki yeni başlık altında toplanmıştır. Hastalık ve sağlık sigortaları ilk defa düzenlenmiştir. • Önceki kanundaki denizcilik sigortalarına dair düzenleme tamamen terk edilmiştir. Bu kanunun sigorta sözleşmelerine uygulanacak hükümlerinin etki ve ağırlığı, yine aynı kanunda düzenlenmiştir. Buna göre TTK hükümleri “KORUYUCU HÜ- KÜMLER” başlığı altında üç değişik etki ve ağırlığa sahiptir: • Bazılarında aykırı sözleşmeler geçersizdir. • Bazılarında aykırı sözleşme şartları geçersizdir • Bazıları ise ancak sigorta ettiren, sigortalı ve lehtar aleyhine değiştirilemez; değiştirilmesi halinde kanun bu hükümleri uygulanır. Koruyucu hükümler, genel hükümlere ilişkin olarak, Md. 1452’de düzenlenmiştir. • Sözleşmelerin geçersiz sayıldığı haller: örneğin; 1404-Geçerli olmayan sigorta 1408-Sigorta menfaatinin yokluğu • Sözleşme şartlarının geçersiz olduğu haller: örneğin; 1420-Zamanaşımı • Sigorta ettiren, sigortalı ve lehtar aleyhine değiştirilemez; değiştirilirse TTK hükümleri uygulanacağı haller: örneğin; 1405-Sözleşmenin yapılması sırasında susma 1424-Sigorta Poliçesi verme yükümlülüğü Koruyucu hükümler, zarar sigortaları (mal ve sorumluluk) için, Md. 1486’da düzenlenmiştir. • Sözleşmelerin geçersiz sayıldığı haller: örneğin; 1453 2. fıkrası 2. cümlesi-Mal bağlamında kazanç kaybının, makul sınırı aşan kısmı sigorta edilemez. 1472-Halefiyet • Sözleşme şartlarının geçersiz olduğu haller: örneğin; 1466-Müşterek sigorta 1480-Sorumluluk sigortalarında takas • Sigorta ettiren, sigortalı ve lehtar aleyhine değiştirilemez; değiştirilirse TTK hükümleri uygulanacağı haller: örneğin; 1474-Sorumluluk sigortalarında hukuki koruma 1424-Sorumluluk sigortalarında sigortacının yardımı Koruyucu hükümler, can sigortaları (hayat, FK, hastalık ve sağlık) için, Md. 1520’de düzenlenmiştir. 24 • Sözleşmelerin geçersiz sayıldığı haller: Örneğin; 1487 2. fıkrası-Hayatı sigorta edilen kimse, ilk primin ödenmesinden önce ölmüşse sigorta sözleşmesi geçersizdir. • Sözleşme şartlarının geçersiz olduğu haller: örneğin; 1490 3. fıkrası-Kanunî temsilcinin lehtar olarak atadığı veya kendisinin sigorta ettiren olduğu durumlarda, kanunî temsilcinin iznin verilmesinde sigortalıyı temsil yetkisi yoktur. • Sigorta ettiren, sigortalı ve lehtar aleyhine değiştirilemez; değiştirilirse TTK hükümleri uygulanacağı haller: örneğin; 1489-Hayat sigortalarında cayma hakkı Sözleşmede aksine hüküm getirilebilecek maddeler ise son derece sınırlıdır. Buna göre, genel hükümlerde beş adet; zarar sigortalarında altı adet ve can sigortalarında 8 adet hüküm bulunmaktadır. Bu hususlar, özellikle sözleşmede getirilecek düzenlemeler ve bunların geçerlilik değerlendirilmesinde tespitinde son derece önemlidir. Kıyasen sigorta türlerine uygulanabilecek hükümler şu şekildedir: Zarar sigortaları için • Sorumluluk Sigortaları Md. 1485 Can sigortaları için • Hayat Sigortaları (-) • FK: Md. 1510 • Hastalık/Sağlık Sigortası Md. 1519 Zarar sigortaları/sorumluluk sigortası için Md. 1485 Genel hükümler • Md. 1454 (Mal sigortaları-Başkası Lehine Sigorta) • Md. 1458 (Mal Sigortaları-Geçmişe Etkili Sigorta) • Md. 1466 (1) (Mal Sigortaları-Bir menfaat birden çok sigortacı tarafından aynı zamanda, aynı süreler için ve aynı rizikolara karşı sigorta edilmişse, yapılan birden çok sigorta sözleşmesinin hepsi, ancak sigorta olunan menfaatin değerine kadar geçerli sayılır. Bu takdirde sigortacılardan her biri, sigorta bedellerinin toplamına göre, sigorta ettiği bedel oranında sorumlu olur.) • Md. 1471 (Zarar gören mal ve zararın gerçekleştiği yerde değişiklik yapmama) Can sigortaları/FK sigortası için-Md. 1510 Hayat sigortalarının sigortalıyı düzenleyen Md. 1490'ın 2. ilâ 4. fk., Hayat sigortalarına ilişkin diğer hükümler, gerçek zararın sigortacı tarafından karşılanması 25 öngörülmüş ise, zarar sigortalarına ilişkin hükümler, kıyas yoluyla kaza sigortası hakkında da uygulanır. Genel hükümlerin uygulanacağı belirtilmese de, burada da geçerli olduğu şüphesizdir. Can sigortaları/Hastalık sağlık sigortası için-Md. 1519 Hayat sigortalarına ilişkin hükümler; • Md. 1497 (yanlış yaş beyanı) ve Md. 1504 (sigorta ettiren veya lehtarın sigortalıyı öldürmesi) hükümleri dışında • Ancak hastalık sigortasına Md. 1503’ün (intihar) uygulanabilmesi, sözleş- mede öngörülen rizikonun intihara teşebbüs nedeniyle gerçekleşmiş olmasına bağlıdır. Genel hükümlerin uygulanacağı belirtilmese de, burada da geçerli olduğu şüphesizdir. Sigortalının uğradığı hastalık, ilaç ve tedavi giderleri için harcama yapılması gibi gerçek zararların sigortacı tarafından karşılanması öngörülen sağlık sigortalarında ise • Genel hükümler dışında, zarar sigortalarına ilişkin hükümler ile 1500 ilâ 1502. madde hükümleri sağlık sigortası hakkında da uygulanır. BK (Yürürlük Tarihi: 01.07.2012) TTK Md. 1451 gereğince, TTK’da hüküm bulunmayan hallerde sigorta sözleş- mesi hakkında BK hükümleri uygulanacaktır. Buna göre, 01.07.2011’de yürürlüğe girmiş BK da sigorta sözleşmesi hukukunu yakından ilgilendirmektedir. BK’da konumuz bakımından en dikkat çekici hükümler hiç şüphesiz ki, ilk defa bu kanun ile tanımlanan ve düzenlenen genel işlem koşullarına dair Md. 20 ve devamında yer alan hükümlerdir. TTK Md. 1451 gereğince, TTK’da hüküm bulunmayan hallerde sigorta sözleş- mesi hakkında BK hükümleri uygulanır. Genel İşlem Koşulları (Md. 20 ve 25) BK Md. 20’nin gerekçesinde, çağımızın sosyal ve ekonomik gelişimleri, kitlelere yönelik hizmet gereksinimini yaratmış ve bunlar için üretim zorunluluğu doğurmasına bağlı olarak, bireysel sözleşme modeli yanında, yeni bir sözleşme modeli ortaya çıkmıştır. Bankalar, sigorta şirketleri, seyahat ve taşıma işletmeleri, dayanıklı tüketim malları üretimi ve pazarlaması yapan girişimciler, bireysel sözleşmenin kurulmasından önce soyut ve tek yanlı olarak kaleme alınmış sözleşme koşulları hazırlamakta, bunlarla gelecekte kurulacak belirsiz sayıda, ancak aynı şekil ve tipteki hukuki işlemleri düzenlendiği ifade edilmektedir.1 1 Anılan düzenlemelerin detayları için lütfen bkz. “Sözleşme Hukuku” bölümü sf. 169 vd. 26 TKHK (Yürürlük Tarihi: 28.05.2014) Kanun, her türlü tüketici işlemi ile tüketiciye yönelik uygulamaları kapsamaktadır. Anılan kanun ile sigorta sözleşmeleri, bir tüketici işlemi olarak kabul edilmiştir. TKHK Md. 3 (1) (l)’e göre, Tüketici işlemi: Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleş- meler de dahil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemini ifade eder. Sigortacılıkta Tüketici Hukuku Bağlantısı Aslında, 2007 yılında SK değişikliği ile sigortacılık, tüketici mevzuatı kapsamına girmiştir. KISIM/Bölüm 

MADDELER MD. SAYISI 1. KISIM GENEL HÜKÜMLER 1401-1452 122 2. KISIM SİGORTA TÜRLERİNE İLİŞKİN ÖZEL HÜKÜMLER 52 1. BÖLÜM ZARAR SİGORTALARI 70

A) Mal Sigortaları 1453-1472 21 B) Sorumluluk Sigortaları 1473-1486 15 1. BÖLÜM CAN SİGORTALARI Hayat Sigortası 1487-1506 20 Kaza Sigortası 1507-1510 4 Hastalık ve Sağlık Sigortası 1511-1520 10 TTK sigorta kitabı aşağıdaki kısım ve bölümlerden oluşmaktadır: 27 Acente maddesi 23 (9)/acentelik faaliyeti nedeniyle sunulan hizmetleri, TKHK Md. 4/a’ya (yeni Md. 13 vd.) tabi kılmıştır. Sigortacılıkta tahkim maddesi 30 (14)/tahkime gidilebilmesinin ön şartlarından birisi olarak, meselenin daha önce tüketici sorunları hakem heyetine intikal etmemiş olması aranmaktadır. İyi niyet Md. 32/İlan ve reklamlara ilişkin olarak, TKHK uyarınca faaliyet gösteren reklam kuruluna bildirim yapılması düzenlenmiştir. Sigortacılıkta TKHK hükümlerine hangi hallerde başvurulabilir: Sigortalı = Tüketici ise Sigortacılık Mevzuatı, TTK ve BK yanında uygulanacaktır. Sigortalı ≠ Tüketici Değilse, bu kanun uygulanmaz. Bu durumda, sadece Sigortacılık Mevzuatı; BK ve TTK koruması bulunmaktadır. Sigorta hizmetinin TKHK kapsamı dışında olduğu haller: • Kapıdan Satışlara İlişkin Uygulama Usûl ve Esasları Hakkında Yönetmelik • Mesafeli Sözleşmelere İlişkin Uygulama Usûl ve Esasları Hakkında Yönetmelik TKHK’ya göre aşağıdaki nitelikleri haiz sigortalılar tüketicidir: Tüketici, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi ifade etmektedir (TKHK Md. 3 (k)). Sigorta, bir hizmettir. TKHK’ya göre “hizmet”, bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan ya da yapılması taahhüt edilen mal sağlama dışındaki her türlü tüketici işleminin konusunu ifade eder (TKHK Md. 3 (1) (d)). Bu anlamda, sigortacılıkta bir hizmet kabul edilmektedir. Sigorta, bir finansal hizmettir. TKHK’ya göre finansal hizmetler, her türlü banka hizmeti, kredi, sigorta, bireysel emeklilik, yatırım ve ödeme ile ilgili hizmetleri ifade eder (TKHK Md. 49 (1)). TKHK, sigortayı belirli hallerde bir teminat olarak aramaktadır. Bina tamamlama sigortası iki durumda öngörülmüştür. Ön ödemeli Konut Satışı (Md. 42) Bakanlıkça projedeki konut adedi ya da projenin toplam bedeli kriterine göre belirlenecek büyüklüğün üzerindeki projeler için satıcının ön ödemeli konut sa- 28 tışına başlamadan önce; kapsamı, koşulları ve uygulama esasları HM tarafından belirlenen bina tamamlama sigortası yaptırması veya Bakanlıkça belirlenen diğer teminat ve şartları sağlaması zorunludur. Bina tamamlama sigortası kapsamında sağlanan tazminat, teminat ve benzeri güvenceler iflas veya tasfiye masasına dahil edilemez, haczolunamaz, üzerlerine ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz konulamaz. Devre Tatil ve Uzun Süreli Tatil Hizmeti Sözleşmeleri (Md. 50) Bakanlıkça projedeki devre sayısı ya da projenin toplam bedeli kriterlerine göre belirlenecek büyüklüğün üzerindeki projeler için satıcı veya sağlayıcının ön ödemeli devre tatile konu taşınmazın satışına başlamadan önce kapsamı, koşulları ve uygulama esasları HM tarafından belirlenen bina tamamlama sigortası yaptırması veya bakanlıkça belirlenen diğer teminat veya şartları sağlaması zorunludur. Bina tamamlama sigortası kapsamında sağlanan tazminat, teminat ve benzeri güvenceler iflas veya tasfiye masasına dahil edilemez, haczolunamaz, üzerlerine ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz konulamaz. TKHK/Sigortaya Zorlama Yasağı Tüketici kredisi sözleşmeleri sigorta yaptırılması-Md. 29 Konut finansmanı sözleşmeleri sigorta yaptırılması-Md. 38 Tüketicinin yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla açık talebi olmaksızın kredi ile ilgili sigorta yaptırılamaz. Tüketicinin sigorta yaptırmak istemesi halinde, istediği sigorta şirketinden sağ- ladığı teminat, kredi veren tarafından kabul edilmek zorundadır. Bu sigortanın kredi konusuyla, meblağ sigortalarında kalan borç tutarıyla ve vadesiyle uyumlu olması gerekir. Tüketici kredisi sözleşmeleri sigorta yaptırılması-Md. 26 Konut finansmanı sözleşmeleri sigorta yaptırılması-Md. 10 (1) Tüketicinin yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile açık talebi olmaksızın kredi ile ilgili sigorta yaptırılamaz. Tüketicinin sigorta yaptırmak istemesi halinde, istediği sigorta şirketinden sağ- ladığı teminat, konut finansmanı kuruluşu tarafından kabul edilmek zorundadır. Bu sigortanın; kredi konusuyla, meblağ sigortalarında kalan borç tutarıyla ve vadesiyle uyumlu olması gerekir. Meblağ sigortalarında, poliçedeki teminat tutarı kalan kredi tutarından yüksek olamaz. Sigorta vadesi kredi vadesinden uzun olamaz. ZDS ile ilgili hükümler saklıdır. Konut finansmanı sözleşmeleri sigorta yaptırılması-Md. 10 (2) Kredi bağlantılı yapılan meblağ sigortalarında kredi borcunun belirlenen vade- 29 den önce geri ödenmesi veya kredi borç yapısında değişiklik olması durumlarında sigorta sözleşmesi sonlandırılır. Ancak bu işlemin gerçekleştiği anda tüketicinin konut finansmanı kurulu- şu tarafından ayrıca bilgilendirilmesi ve açık onayının alınması koşuluyla; poliçe mevcut koşullarıyla devam ettirilebilir veya kredi borç yapısında gerçekleştirilen değişikliğe göre mevcut sigorta poliçesi teminat tutarları ve sigorta süresi yeniden düzenlenebilir. Sigortanın Koşula veya Başka Mal/Hizmetin Alınması Şartına Bağlama Yasağı Getirilmiştir (TKHK Md. 6) Ticari veya mesleki amaçlarla hareket edenler; aksine bir teamül, ticari örf veya adet ya da haklı bir sebep yoksa; bir mal veya hizmetin satışını o mal veya hizmetin, kendisi tarafından belirlenen miktar, sayı, ebat gibi koşullara ya da başka bir mal veya hizmetin satın alınması şartına bağlayamaz, haczolunamaz, üzerlerine ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz konulamaz. 

Add Your Tags:


Use spaces to separate tags. Use single quotes (') for phrases.
Sizin için Seçtiklerimiz

Ana Hatlarıyla Özel Sigorta Hukuku

₺45 ₺ 34
Adres:
Şakir Kesebir Cad. Gaziumurpaşa Sk. Balmumcu Plaza II No: 32 Daire: 14 Balmumcu / Beşiktaş / İSTANBUL
Telefon:
+90 212 347 83 70

 
Fax:
+90 212 288 76 35

 

Tara Kitap

Biz; kitapları okumadan önce koklayan, ‘ille de kitap kokusu’ diyen; ilgimizi çeken her kitaba çocukça bir iştahla sahip olmak isteyen birkaç kitap arsızıyız.

Dünyanın farklı köşelerinden, büyük bir heyecanla seçtiğimiz kitapları dondurma gibi yalayıp yutuyor ve henüz Türkçeye çevrilmemiş olanları dilimize kazandırmak için çalışıyoruz.

Modern dünyanın dinamikleri hepimizi biraz köşeye sıkıştırdığı, bazen nefes alacak bir alan bile bırakmadığı için, kitap seçerken ‘içimizi ferahlatacak’, ‘kişisel gelişimimize katkıda bulunacak’ ve ‘gündelik hayatımıza dokunabilecek’ türde kitaplara yöneliyoruz.

    E-Posta Bültenimize Üye Olun